Indukator në shkencë dhe teknologji në Repulikën e Maqedonisë

Indikatorët në hulumtim dhe zhvillim (R&D) tregojn trendin e zhvillimit të shkencës dhe teknologjisë në një vend. Analiza e këti indikatori gjatë viteve të fundit tregon se trendi i zhvillimit të shencës dhe teknologjisë në Republikën e Maqedonisë është vazhdimisht në rënie. Për dallim nga vendi ynë si vendet në zhvillim ashtu edhe ato të zhvilluara kanë rritje të vazhdueshme të indikatorëve në (R&D). Burim kryesor i të dhënave të prezentuara është Enti Shtetëror i Statistikës së Republikës së Maqedonisë.

Prej vitit 1998 metodologjia e (R&D) ishte e ndyshuar dhe harmonizuar me definicionet dhe standardet ndërkombëtare, në përputhje me Frascati udhëzimin. Është zbatur çasje e re në matjen e forcës së punës gjegjësisht vendosje ekujvalente e orarit të plotë të punës.(FTE).

Ekujvalenca e oraritë të plotë të punës është numri i të punësurve në fushën hulumtuese – zhvilluese të cilët në këtë lëmi punojn kohë më të shurtër se orari i plotë i punës ( më pak se 90%, ndërsa më shumë se 10% e orarit të plot të punës) e llogaritur sipas numrit të të punësuarve me kohë të plotë pune.

Pjesmarrje në hulumtim dhe zhvillim (R&D) në Prodhimin Bruto të Vendit (PBV)

Pjesmarrja në R&D në Prodhimin Bruto të Vendit – PBV gjatë viteve të fundit është e njejtë dhe paraqet 0.2%.

Shpenzimet Bruto për hulumtim dhe zhvillim si % prej GDP –GERD Domestik expenditure on R&D

Ashtu si dhe gjatë viteve të kaluara pjesmarrje më të madhe të shpenzimeve bruto për hulumtim dhe zhvillim gjegjësisht 56.5% janë shpenzuar në sektorin qeveritar, vijon sektori i arsimit të lartë me 40.9% dhe sektori i biznesit me 2.6%. Situata e rëdë ekonomike është shkak për pjesmarrje shumë të ulët të sipërmarrjeve në investim për hulumtim dhe zhvillim.

Shpenzime bruto për hulumtim dhe zhvillim sipas sektorëve realizues

në 000 denar

Struktura e shpenzimeve bruto për hulumtim dhe zhvillim sipas sektorëve realizues

Ashtu si dhe gjatë viteve të kaluara pjesmarrje më të madhe të shpenzimeve bruto për hulumtim dhe zhvillim gjegjësisht 62.3% janë shpenzuar në sektorin qeveritar, vijon sektori i arsimit të lartë me 36.4% dhe sektori i biznesit me 1.3%. Situata e rëdë ekonomike është shkak për pjesmarrje shumë të ulët të sipërmarrjeve në investimin për hulumtim dhe zhvillim.

Numri i hulumtimeve sipas sektorit realizues

Numri i hulumtuesëve në RM-së ka tendencë të rënies së vazhdueshme, gjegjësisht, në vitin 2003 , numri i përgjithshëm i hulumtuesëve në Republikën e Maqedonisë ishte 2589. Krahasuar me vitin 1998 ka rënë për 20.9%, ndërsa krahasuar me vitin e kaluar ka rënë për 9.8%.

Struktura e numrit të hulumtuesëve sipas sektorëve realizues

Në vitin 2003 arsimi i lartë ka marr pjesë me 65.4% të numrit të përgjithshëm të hulumtuesëve, sektori qeveritar me 32.0% dhe ai i biznesit me vetëm 2.6%. Vazhdon trendi i rënies së vazhdueshme në sektorin e biznesit në krahasim me arsimin e lartë dhe sektorin qeveritar.

Ekujvalenca e orarit të plotë të punës sipas sektorëve realizues

Numri i hulumtuesëve

Numri i FTE hulumtuesëve në 1000 forcë pune gjatë 4 viteve të fundit është në rënie të vazhdueshme. Në vitin 1998 ky numër ishte 2.3, ndërsa në vitin 2002 u zvoglua në 1.8 hulumtuesë në 1000 forcë pune.

Punë shkencore dhe profesionale të publikuara

Në vitin 2003 numri i punimeve shkencore të publikuara ishte 1659,prej të cilave 436 ishin të publikuara në shtete tjera.

Patenta të paraqitura, 1993-2003

Burim: ESHIP – Enti Shtetëror për Industri të Pronave

1) MBFP – Marrveshje për bashkëpunim në fushën e patentave

2) ERRE – Enti evropjan i rrugëve

Sektori për statistikë dhe anailza