COST- COOPERATION IN SCIENCE AND TECHNOLOGY IN EUROPE
(СОРАБОТКА ВО НАУКАТА И ТЕХНОЛОГИЈАТА ВО ЕВРОПА)

COST (Соработка на полето на науката и технологијата во Европа) е најстара рамка на научна соработка на европските земји, основана 1971 година на Конференцијата на 19 министри за наука на земјите членки на ЕЗ, ЕФТА во Турција.

На 107-та Седница на високи функционери на COST, одржана во Стокхолм на 16 и 17 јуни 1992 година, донесена е одлука за рамноправно членство во COST на Република Хрватска и Словенија, а понатаму со поделбата на Чехословачка, членки станаа и Чешка и Словачка. На министерската конференција одржана во Прага на 27 мај 1997 година, членки на COST станаа и Естонија, Малта и Романија, а Советот на високи функционери на COST доби мандат да решава за апликацијата на Бугарија, Кипар, Латвија и Литванија. Овие држави станаа полноправни членки на ЦОСТ во мај 1999 година. Во јуни 2000 година Израел доби статус на придружна држава - членка на COST (cooperative state), а покасно во COST се примени Сојузна Република Југославија и Македонија.

Република Македонија, на наше барање, на 148-от состанок на COST, што се одржа на Кипар на 13 и 14 мај 2002 година, едногласно, по скратена постапка е примена како рамноправна членка.

Денес 34 европски земи се членки на COST: Австрија, Белгија, Бугарија, Хрватска, Чешка, Кипар, Данска, Естонија, Финска, Франција, Германија, Грција, Македонија, Унгарија, Исланд, Ирска, Италија, Латвија, Луксембург, Малта, Холандија, Норвешка, Полска, Португалија, Романија, Словачка, Словенија, Шпанија, Шведка, Турција, Велика Британија, Србија и Црна Гора и Израел, како придружна членка.

Програмата COST се темели на четири основни принципи:

• Отвореност – сите земји на COST без оглед дали се членки на ЕУ или не , можат да предлагаат истражувачки акции (bottom up approach).
• Слобода на избор – учеството во акциите е слободно за сите COST земји во зависност од нивните национални приоритети и интереси (а ла царт).
• Децентрализирано финансирање – истражувањата се финансираат на национално ниво.
• Заеднички акции – истражувачки активности кои ги координира централен управен одбор.

Од својот почеток COST беше форум идеја за соработка во сите истражувачки подрачја на Европа. Со својата отвореност, флексибилност и слободна соработка COST им носи многу предности на сите земји членки. Тука се вклучени координацијата на истражувањата и избегнување на удвојување, поделба на резулатите на сите земји учеснички, делотворно известување и можност за секоја поедина земја да го фокусира проблемот во согласност со своите посебни интереси.

Програмата COST е посебно ориентирана на оние подрачја на истражување каде поедини акции можат да им донесат корист на земјите учеснички. И додека во времето на основањето биле нагласени подрачјата на телекомуникацијата, информатиката, сообраќајот, материјали, океано­графијата, метеорологијата и екологијата, с# повеќе сегашните иниција­тиви се свртуваат кон општествените науки, хемијата, меди­цинските истражувања и шумарството. COST целосно го промовира концептот “bottom-up working”, каде што секоја земја членка може да преземе Акција која пак може да вклучува и по неколку проекти. Ваков флексибилен пристап доведе до успешна координација на повеќе акции кои го трасираат патот према некои други истражувачки програми на ЕУ.

Подрачјата во кои сега се реализираат акциите на COST се следниве:

• Телекомуникации и информатички науки и технологија
• Транспорт
• Океанографија
• Материјали
• Екологија
• Метеорологија
• Земјоделие и биотехнологија
• Прехранбена технологија
• Медицина
• Градежништво
• Хемија
• Шумарство
• Динамика на флуидите
• Физика
• Нанотехнологија
• Општествени и социјални науки

Во моментов COST програмата координира преку 150 акции/проекти каде во просек се вклучени по 15 земји.

Соработката во проектите се регулира со потпишување на меморандум за разбирање (Memorandum of Understanding), кој нема сила на меѓународен документ, затоа не мора да го верифицират националните собранија.

Финасирањето на проектите е на национално ниво, а резултатите од истражувањата се достапни на сите учесници во проектот. По правило се работи за проекти кои се од заеднички интерес за повеќе земји, или пак од општ интерес (пр. екологија, океанографија, метеорологија), односно од интерес на заедничките европски стандарди. Предноста на соработката во рамките на COST е во фактот што со рамноправана соработка на проектите се создаваат услови за сите останати облици на меѓународната соработка, а националните програми се доведуваат во релација со истражувањата во Европа и во светот.

На чело на COST се наоѓа Комитетот на високи функционери (CSO), кој го сочинуваат национални COST координатори, претставници на соодветни државни институции на земјите членки, а за подрачјата со поголем број проекти (телекомукации, сообрајќај и др.), постојат технички комитети. Во тек е процесот на формирање на слично тело за нанотехнологија.

COST и во блиска иднина ќе биде еден од најшироките научни програми во Европа и како таков усопешно ќе го доплонува 6-от програмскиот циклус на Европскта Унија (FP6).

Од приемот на Република Македонија во COST до сега, нашето учество се реализира во неколку акции од областа на Градежништвото (Акција Ц12 “Подобрување на квалитетот на конструктивните системи со нови технологии”, Акција Ц16 “ Подобрување на квалитетот на постојните енвелопи на урбаните згради”, Акција 534 “Нови материјали за системи на бетонски конструкции”), Земјоделието и биотехнологијата (Акција 845 Бруцелоза кај луѓето и животните), Шумарство и шумарски производи (Акција Е29 “Современи дрвени и композитни елементи - компоненти за згради”), а наскоро и во Акцијата Е 27 “Заштита на шумските области” и Акцијата 855 “Кламидоза кај животните и нејзиното зоонозно значење”.

Од пред извесно време по предходни преговори, Високиот Комитет (CSO) на својот редовен состанок во декември минатата година донесе одлука да го помага учеството на нашите истражувачи кои се вклучени или ќе се вклучат во некои од COST акциите.

На овој начин на научно-истражувачките кадри од Република Македонија им се пружа поголема слобода да можат да се вклучат во рамките на COST во некои од постојните акции или да предлагаат нови.

Министерството за образование на наука, како надлежен орган за координирање на активностите на COST на национално ниво, имајќи го сето ова превид, како и фактот дека нашата земја располага со научен потенцијал со осбени постигнувања во повеќе подрачја, кој може на рамноправна основа да се вклучи во мрежата на европските и светските научно-истражувачки проекти во рамките на COST,

У П А Т У В А

ПОКАНА

До сите научно-истражувачки институции чии кадри реализираат определени проекти или кои предходно се докажале со својата научно-истражувачка дејност, работејќи на проекти во земјата и странство, доколку оценат дека својата работа и постигнатите резултати можат да ги презентираат и да придонесат во некоја од акциите на COST, да се обратат до Министерството со соодветно барање за вклучување во некоја акција.

Министерството во рамките на своите надлежности ќе ја оцени оправданоста на барањето за вклучување во поедина COST акција, ќе го координира предлагањето и прифаќањето и ќе ја следи успешноста во реализацијата на ова учество.

Напоменуваме дека од Фондот на COST ќе се обезбедуваат патните и дневните трошоци за по еден истражувач од Република Македонија вклучен во определена акција, со цел да присуствува на состаноците на менаџментските и техничките комитети.

За подетални информации заинтересираните можат да ја посетат интернет страната на COST: www.cost.sordis.lu, kako и да се обратат во стручната служба на Министерството, во Секторот за наука на Катерина Шумановска, тел. 3118 022, Факс: 3117 580,
e-mail: This email address is being protected from spam bots, you need Javascript enabled to view it

Скопје, февруари 2004 година